Historia flagi i masztu flagowego w Polsce

Opublikowano 30 września 2026Autor: Flagpole Guides

Flaga na barykadzie w Warszawie w 1944 roku — Fot.: Unknown authorUnknown author / Wikimedia Commons, domena publiczna

Historia polskiej flagi to historia barw, które przez wieki widniały na chorągwiach, w XVIII wieku stały się kokardą, a w XIX wieku symbolem walki o niepodległość. Maszt z biało-czerwoną flagą stał się znakiem polskiej państwowości dopiero w odrodzonej Rzeczypospolitej. Ten poradnik przedstawia najważniejsze etapy, na podstawie aktów prawnych i rysu historycznego w opracowaniu Biura Bezpieczeństwa Narodowego „Duma i szacunek”. Znaczenie barw wyjaśnia poradnik o symbolice barw narodowych.

Chorągwie i proporce

Według BBN barwy herbu Orzeł Biały, biel orła i czerwień tarczy, przez wieki były używane na chorągwiach i proporcach wojskowych jako zewnętrzna oznaka przynależności państwowej. Chorągiew była wtedy przede wszystkim znakiem wojska, władcy lub ziemi, noszonym na drzewcu, a nie flagą podnoszoną na maszcie przed budynkiem.

Kokarda narodowa

W drugiej połowie XVIII wieku, za panowania Stanisława Augusta, pojawił się zwyczaj noszenia biało-czerwonych kokard. Szczególną rangę zyskały one w 1792 r., w pierwszą rocznicę Konstytucji 3 Maja. 7 lutego 1831 r., w czasie powstania listopadowego, sejm uchwalił, że kokardę narodową stanowić będą kolory herbu Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego, czyli biały z czerwonym. Według BBN było to prawne usankcjonowanie bieli i czerwieni jako barw narodowych.

Pierwsze flagi na ulicach

Według BBN 3 maja 1916 r., w 125. rocznicę Konstytucji 3 Maja, mieszkańcy Warszawy wyszli na ulice z biało-czerwonymi flagami. Była to pierwsza masowa demonstracja z ich użyciem.

Odrodzona Rzeczpospolita

Ustawa z dnia 1 sierpnia 1919 r. o godłach i barwach Rzeczypospolitej Polskiej zatwierdziła biel i czerwień jako barwy narodowe i ustanowiła flagę państwową. Według BBN ustawa określiła obowiązujące do dziś proporcje długości do szerokości flagi, 8:5, i ustanowiła flagę z herbem na białym pasie dla przedstawicielstw dyplomatycznych i jako banderę statków handlowych. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 13 grudnia 1927 r. uregulowało godła, barwy, chorągwie i pieczęcie na nowo; w 1927 r. godło otrzymało stylizację używaną do dziś. Flaga na maszcie przed urzędem, szkołą czy koszarami stała się w II Rzeczypospolitej codziennym znakiem państwa.

Druga wojna światowa

Biało-czerwona flaga na fasadzie kamienicy podczas Powstania Warszawskiego w 1944 roku — Powstanie Warszawskie, 1944. Fot.: Stefan Bałuk / Wikimedia Commons, domena publiczna

Według BBN w czasie II wojny światowej polscy żołnierze walczyli pod biało-czerwonymi sztandarami na wszystkich frontach i w Polskim Państwie Podziemnym. Biało-czerwona flaga została zatknięta między innymi nad klasztorem na Monte Cassino i nad gruzami Berlina.

PRL

Po wojnie flaga biało-czerwona pozostała symbolem narodowym i państwowym. Według BBN w czasie oficjalnych uroczystości w PRL łączono ją jednak z czerwoną flagą, symbolem narzuconego ustroju. Dekret z dnia 7 grudnia 1955 r. o godle i barwach uregulował symbole na nowo, a orzeł w godle został pozbawiony korony. W 1980 r. uchwalono ustawę o godle, barwach i hymnie, która w zmienionej postaci obowiązuje do dziś. W 1990 r. przywrócono koronę na głowie orła.

Po 1989 r.

Rok	Zmiana
1990	Przywrócenie korony w godle i Święta Narodowego Trzeciego Maja
2004	Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej 2 maja i prawo każdego do używania barw (nowelizacja z 20 lutego 2004 r.)
2005	Żałoba narodowa wprowadzana rozporządzeniem Prezydenta (nowelizacja z 28 lipca 2005 r.)
2010	Zalecenie wywieszania flagi na domach i budynkach firm w święta (nowelizacja z 19 listopada 2009 r.)
2026	Wolno stojące maszty flagowe do 7 m bez pozwolenia na budowę i zgłoszenia (art. 29 ust. 2 pkt 37 Prawa budowlanego)

Maszt flagowy dziś

Dziś maszty z flagą Polski stoją przed urzędami, szkołami, jednostkami wojskowymi i firmami, często obok masztów z flagą Unii Europejskiej i flagą samorządu. Coraz więcej masztów pojawia się też przy domach jednorodzinnych, czemu sprzyja zalecenie z art. 7 ust. 3 ustawy i uproszczenie przepisów budowlanych w 2026 r. Rodzaje współczesnych masztów opisuje poradnik o rodzajach masztów.

Najczęściej zadawane pytania

Od kiedy Polska ma biało-czerwoną flagę?

Biel i czerwień uznał za barwy narodowe sejm powstańczy 7 lutego 1831 r. Flagę państwową w barwach białej i czerwonej, w proporcjach używanych do dziś, ustanowiła ustawa z dnia 1 sierpnia 1919 r. o godłach i barwach Rzeczypospolitej Polskiej.

Od kiedy obchodzi się Dzień Flagi?

Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej, przypadający 2 maja, wprowadziła do ustawy o godle, barwach i hymnie nowelizacja z dnia 20 lutego 2004 r. Po raz pierwszy obchodzono go w 2004 r.

Jak zmieniała się flaga w czasach PRL?

Flaga biało-czerwona pozostała symbolem państwa, ale według Biura Bezpieczeństwa Narodowego w czasie oficjalnych uroczystości łączono ją z czerwoną flagą, symbolem narzuconego ustroju. W godle orzeł został pozbawiony korony, którą przywrócono w 1990 r.

Źródła

Ten poradnik opiera się na następujących źródłach:

Duma i szacunek. Zasady oraz dobre praktyki godnego postępowania wobec polskich symboli państwowych (rys historyczny) – Biuro Bezpieczeństwa Narodowego
Ustawa z dnia 1 sierpnia 1919 r. o godłach i barwach Rzeczypospolitej Polskiej – Dziennik Ustaw
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 13 grudnia 1927 r. o godłach i barwach państwowych oraz o oznakach, chorągwiach i pieczęciach – Dziennik Ustaw
Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych – Dziennik Ustaw
Ustawa z dnia 20 lutego 2004 r. o zmianie ustawy o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej – Dziennik Ustaw
Ustawa z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw – Dziennik Ustaw