Vlaggenmasten en bevlagging in België

In België is vlaggen vrij, en de zwart-geel-rode driekleur wappert aan woningen, verenigingslokalen, bedrijven en openbare gebouwen. Toch spelen er meer regels mee dan in de meeste landen. Het koninklijk besluit van 5 juli 1974 bepaalt de vlaggendagen voor openbare gebouwen, en de gemeenschappen en gewesten hebben elk een eigen vlag en een eigen feestdag. Ook de vergunning voor een vlaggenmast is een zaak van het gewest. Deze pagina brengt de regels en gebruiken rond vlaggen en vlaggenmasten in België samen, op basis van de Belgische wetgeving en de bevoegde overheden.

Het belangrijkste in het kort

• Vlaggendagen: Het koninklijk besluit van 5 juli 1974 noemt de dagen waarop de Belgische en de Europese vlag aan openbare gebouwen worden gehesen, van de verjaardag van Koningin Mathilde op 20 januari tot de huwelijksverjaardag van het koningspaar op 4 december. Alle data voor 2026 en 2027 staan in de gids over vlaggendagen.
• Gemeenschappen en gewesten: De Vlaamse Gemeenschap vlagt op 11 juli, de Franse Gemeenschap op 27 september, het Waals Gewest op de derde zondag van september en de Duitstalige Gemeenschap op 15 november. Meer staat in de gids over regels voor bevlagging.
• Halfstok: Volgens de protocoldienst van FOD Binnenlandse Zaken blijft boven de vlag een ruimte ter hoogte van de vlag vrij. Meer daarover staat in de gids over halfstok.
• Volgorde: Aan Vlaamse openbare gebouwen gaat de Belgische vlag voor, gevolgd door de Vlaamse, de Europese, de provinciale en de gemeentelijke vlag. Meer staat in de gids over het vlaggenprotocol.
• Afmetingen: Er is geen wettelijke tabel voor de vlagmaat. De vlaggencalculator toont een gangbare vuistregel.
• Prijs: Wat de prijs van een vlaggenmast en een vlag bepaalt, staat in de gidsen over de prijs van een vlaggenmast en de prijs van een vlag.
• Vergunning: Vlaanderen, Wallonië en Brussel hebben elk hun eigen regels. Meer staat in de gids over een vlaggenmast plaatsen.

Wetten en overheden

De kleuren van België staan in artikel 193 van de Grondwet: "De Belgische Natie kiest als kleuren rood, geel en zwart, en als rijkswapen de Belgische Leeuw met de kenspreuk EENDRACHT MAAKT MACHT." De Grondwet bepaalt niet in welke richting of verhouding de banen lopen. In de praktijk bestaat de vlag uit drie verticale banen, zwart aan de mastzijde.

Het koninklijk besluit van 5 juli 1974 betreffende de bevlagging van de openbare gebouwen noemt de dagen waarop de nationale en de Europese vlag aan openbare gebouwen worden gehesen. Het besluit werd verschillende keren aangepast, onder meer na de troonswisseling van 2013 en, voor het laatst, bij het koninklijk besluit van 29 mei 2015. De dienst Protocol van FOD Binnenlandse Zaken geeft praktische toelichting, onder meer over halfstok.

Sinds de staatshervorming hebben de gemeenschappen en gewesten eigen symbolen. De Vlaamse Gemeenschap legde haar wapen, vlag, volkslied en feestdag vast in het decreet van 7 november 1990, de Franse Gemeenschap in het decreet van 3 juli 1991, het Waals Gewest in het decreet van 23 juli 1998 en de Duitstalige Gemeenschap in het decreet van 1 oktober 1990. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest heeft een ordonnantie over zijn vlag uit 1991 en een ordonnantie uit 2003 over zijn feestdag op 8 mei. Voor Vlaamse openbare gebouwen werkt de omzendbrief VR 2015/37 van de Vlaamse Regering de regels verder uit.

Voor vlaggenmasten bestaat geen aparte wet. De plaatsing valt onder de stedenbouwkundige regels van het gewest: de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening en het Vrijstellingenbesluit, het Waalse Code du Développement Territorial (CoDT) en het Brusselse Wetboek van Ruimtelijke Ordening (BWRO), aangevuld met de verordeningen van de gemeente.

De vlaggenmast in België

Vlaggen hangen in België op veel manieren. De omzendbrief VR 2015/37 noemt masten op het dak, aan de gevel, tegen het raam en op het trottoir voor het gebouw. Aan woningen in rijen is een vlaggenstok aan de gevel gangbaar, en in tuinen, bij bedrijven en bij sportclubs een vrijstaande mast. Meer informatie staat in de gidsen over soorten vlaggenmasten en de hoogte van de vlaggenmast.

Aan openbare gebouwen hangen vaak meerdere vlaggen naast elkaar. Volgens de omzendbrief VR 2015/37 hebben alle vlaggen dan hetzelfde formaat, en de volgorde van de masten hangt af van het even of oneven aantal vlaggen.

Over de gidsen

De gidsen zijn per onderwerp gegroepeerd. Elke gids behandelt één afgebakend onderwerp, eindigt met veelgestelde vragen, vermeldt zijn bronnen en toont de datum van de laatste bijwerking. Deze Nederlandstalige gidsen bestaan ook in het Frans, met dezelfde inhoud, en in een Engelse vertaling. De regels gelden voor heel België, en waar de gewesten of gemeenschappen verschillen, komen Vlaanderen, Wallonië, Brussel en de Duitstalige Gemeenschap elk aan bod.