Symboliek van de Belgische driekleur

De Belgische vlag is ouder dan de Belgische staat. Haar kleuren gaan terug op de heraldiek van Brabant, en de driekleur werd een symbool van de Belgische Omwenteling van 1830. Sindsdien kregen ook de gemeenschappen en gewesten eigen symbolen, elk met een eigen verhaal.

Zwart, geel en rood

Volgens Belgium.be komen de kleuren van het wapen van het voormalige hertogdom Brabant: een leeuw van goud (geel) op een veld van sabel (zwart), geklauwd en getongd van keel (rood). De Belgische Monarchie geeft dezelfde uitleg: de kleuren komen van het wapen van de hertog van Brabant.

Artikel 193 van de Grondwet luidt: "De Belgische Natie kiest als kleuren rood, geel en zwart, en als rijkswapen de Belgische Leeuw met de kenspreuk EENDRACHT MAAKT MACHT." De Grondwet noemt de kleuren dus in de omgekeerde volgorde van hoe ze op de vlag staan, en zegt niets over de richting van de banen. Op de vlag staat het zwart aan de mastzijde, het geel in het midden en het rood aan de wapperende kant.

Van horizontaal naar verticaal

Volgens VRT NWS werd de eerste Belgische vlag op 26 augustus 1830 in Brussel in allerijl genaaid, in de stoffenwinkel van mevrouw Abts aan de Grasmarkt. Die vlag had horizontale banen. Pas later kwamen de banen verticaal te staan, onder meer om verwarring met de Nederlandse vlag te vermijden, en naar het voorbeeld van de Franse driekleur.

De vlag en de monarchie

Volgens de Belgische Monarchie wappert de Belgische vlag boven het Koninklijk Paleis en het Kasteel van Laken wanneer de Koning in België is. Is de Koning met een officiële reis in het buitenland, dan wordt de vlag voor de duur van de reis van de mast gehaald. De nationale feestdag op 21 juli herinnert aan de eed van Leopold I, de eerste Koning der Belgen, op 21 juli 1831.

De symbolen van de gemeenschappen en gewesten

• De Vlaamse leeuw: een zwarte leeuw op een gele achtergrond, rood geklauwd en getongd. De feestdag op 11 juli herdenkt volgens Belgium.be de Guldensporenslag bij Kortrijk in 1302.
• De Waalse haan: een rode coq hardi op een gele achtergrond, met opgeheven poot en gesloten snavel, voor het Waals Gewest en de Franse Gemeenschap. De feestdag van de Franse Gemeenschap op 27 september herdenkt volgens Belgium.be de overwinning van de patriotten op de Hollandse troepen in het Park van Brussel in 1830.
• De leeuw van de Duitstalige Gemeenschap: een rode leeuw met negen blauwe vijfbladen op een witte achtergrond. De gemeenschap koos 15 november, de Koningsdag, als haar feestdag.
• De Brusselse iris: een gestileerde iris op een blauwe achtergrond. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest viert zijn feest op 8 mei, het Irisfeest.

De kenspreuk

De kenspreuk Eendracht maakt macht, in het Frans L'union fait la force, staat in de Grondwet bij het rijkswapen met de Belgische Leeuw. Volgens de Belgische Monarchie werd ze gekozen na de revolutie van 1830 en verwijst ze naar de negen provincies die toen in één land werden verenigd. In het Duits luidt ze Einigkeit macht stark. Meer over de vlaggen zelf staat in de gids over vlaggentypes.