Toebehoren voor vlaggenmasten: van knop tot grondhuls

Een vlaggenmast bestaat uit meer dan de mast zelf. Toebehoren zoals de katrol, de lijn en de bevestiging van de vlag bepalen hoe vlot de vlag gehesen wordt, hoe ze wappert en hoe lang alles meegaat. De omzendbrief VR 2015/37 raadt voor Vlaamse openbare gebouwen aan om geregeld na te gaan of het hijsmechanisme goed werkt en of het touwwerk in orde is.

Bovenaan de mast

• Mastknop: de bol of knop op de top, die de mast afsluit en regenwater tegenhoudt. Volgens de protocoldienst van FOD Binnenlandse Zaken is de voet van de mastknop het vertrekpunt om te meten hoe ver een vlag halfstok hangt.
• Katrol of draaikop: de katrol waarover de lijn loopt. Een draaikop draait mee met de wind, zodat de vlag minder rond de mast windt.
• Uithouder: een dwarsstok bovenaan voor een baniervlag, die de vlag uitgespreid houdt.

Lijn en bevestiging

• Hijslijn: meestal een gevlochten kunststof lijn die weinig rekt en goed tegen uv-licht kan. De lijn slijt, vooral bij de katrol en de klem.
• Karabijnhaken of vlagclips: verbinden de vlag met de lijn. Kunststof of beklede haken klapperen minder luid tegen de mast dan metalen.
• Contragewicht of lijnspanner: houdt de lijn strak, zodat de vlag niet zakt en de lijn niet tegen de mast slaat.
• Kikker of klem: de klemhaak onderaan de mast waaraan de lijn wordt vastgezet.
• Afsluitbaar luik: bij masten met een binnenlijn zit de lijn achter een luikje met een slot. De omzendbrief VR 2015/37 wijst erop dat alleenstaande masten sneller doelwit zijn van vandalisme of diefstal.

Onderaan de mast

• Grondhuls: een koker die in beton wordt gegoten, waarin de mast staat. Zo kan de mast eruit voor onderhoud.
• Voetplaat: een plaat waarmee de mast op een betonsokkel of een dak wordt vastgeschroefd.
• Kantelvoet: een scharnier onderaan, waarmee de mast neergelaten kan worden zonder hoogwerker.
• Gevelhouder: de beugel waarmee een gevelstok aan de muur hangt, vaak met meerdere standen voor de hoek.

Rouw en feest

• Zwart lint: volgens de protocoldienst van FOD Binnenlandse Zaken wordt de top van de mast bij rouw omwonden met een goed zichtbaar zwart lint wanneer de mast te kort is om de vlag halfstok te hangen. Meer daarover staat in de gids over halfstok.
• Tweede lijn: voor masten die geregeld twee vlaggen boven elkaar dragen, bijvoorbeeld een clubvlag onder een landsvlag.

Verlichting

Spots aan de voet van de mast of in de grond verlichten de vlag 's avonds. Een vaste elektrische installatie buiten valt onder het AREI, het Algemeen Reglement op de Elektrische Installaties. Meer daarover staat in de gids over vlagverlichting.

Onderhoud van het toebehoren

Lijnen, katrollen en haken slijten sneller dan de mast zelf. Meer over het nagaan en vervangen ervan staat in de gidsen over onderhoud van de vlaggenmast en de mechaniek van de vlaggenmast.