Soorten vlaggenmasten: van gevelstok tot grondmast

Vlaggenmasten zijn er in veel vormen. In België hangt de vlag aan openbare gebouwen volgens de omzendbrief VR 2015/37 aan masten op het dak, aan de gevel, tegen het raam of op het trottoir voor het gebouw. Bij woningen is de keuze vaak een vraag van ruimte: in een straat met rijwoningen een gevelstok, in een tuin een vrijstaande mast. Deze gids geeft een overzicht van de gangbare soorten.

Vrijstaande grondmast

De klassieke vlaggenmast staat vrij in de tuin, op een terrein of voor een gebouw, verankerd in een fundering of een grondhuls. De vlag wordt met een lijn en katrol gehesen. Gangbare lengtes voor woningen liggen tussen 6 en 8 meter, bij bedrijven en openbare gebouwen hoger. Vrijstaande masten zijn meestal van aluminium, polyester (glasvezel) of hout. Meer daarover staat in de gids over materialen voor vlaggenmasten.

Een vrijstaande mast valt onder de stedenbouwkundige regels van het gewest. Meer daarover staat in de gids over een vlaggenmast plaatsen.

Gevelstok

Een gevelstok steekt schuin of horizontaal uit de gevel en wordt met een gevelhouder aan de muur bevestigd. De vlag zit vast aan de stok, en er is geen lijn of katrol. Gevelvlaggen zijn kleiner dan mastvlaggen, bijvoorbeeld 60 × 90 cm of 100 × 150 cm. Aan Belgische rijwoningen, stadhuizen en scholen is de gevelstok een vertrouwd beeld.

Een gevelstok die boven het voetpad uitsteekt, hangt boven het openbaar domein. De gemeente kan daar regels over hebben, bijvoorbeeld over de vrije hoogte boven het voetpad.

Dakmast

Op platte daken van openbare gebouwen en bedrijven staan masten op een dakvoet of tegen de dakrand. De omzendbrief VR 2015/37 noemt ze uitdrukkelijk. Een dakmast vergt een bevestiging die berekend is op de windbelasting op die hoogte, en het onderhoud gebeurt op hoogte. Meer daarover staat in de gids over veiligheid van vlaggenmasten.

Baniermast

Een baniermast heeft bovenaan een uithouder of dwarsstok, waaraan een verticale baniervlag hangt. De vlag blijft zo gespreid, ook als er weinig wind is. Veel bedrijven, autodealers en handelszaken gebruiken baniermasten voor logovlaggen. Sommige uithouders draaien mee met de wind, zodat de vlag niet rond de mast draait.

Telescopische en mobiele masten

Een telescopische mast bestaat uit segmenten die in elkaar schuiven. Hij wordt opgeschoven tot de gewenste hoogte en staat in een grondhuls of op een voet. Omdat er geen lijn is, zit de vlag met ringen vast aan de mast. Telescopische masten zijn populair in tuinen en op campings, omdat ze weinig ruimte innemen als ze zijn ingeschoven.

Mobiele masten met een betonvoet, een waterbak of een grondpen worden gebruikt bij evenementen, beurzen en sportwedstrijden. Voor tijdelijke plaatsing op openbaar domein is meestal een toelating van de gemeente nodig.

Masten met een binnenlijn

Bij een mast met een binnenlijn loopt de lijn binnenin de mast en zit ze achter een afsluitbaar luikje. Dat beschermt tegen vandalisme en diefstal van de vlag, en de lijn klappert niet tegen de mast. De omzendbrief VR 2015/37 wijst erop dat alleenstaande masten sneller doelwit zijn van vandalisme of diefstal. Meer over de werking staat in de gids over de mechaniek van de vlaggenmast.

Welke mast bij welke plek

• Rijwoning of appartement: een gevelstok aan de gevel of het balkon
• Tuin van een woning: een vrijstaande mast van 6 tot 8 meter of een telescopische mast
• Vereniging of sportclub: een of meer vrijstaande masten, vaak met een binnenlijn
• Bedrijf of handelszaak: een rij baniermasten of masten met logovlaggen
• Openbaar gebouw: masten voor de officiële vlaggen, in de volgorde van het vlaggenprotocol

Meer over de keuze van de hoogte staat in de gids over de hoogte van de vlaggenmast.