Vlaggenprotocol in België: volgorde en plaats

Wanneer meerdere vlaggen naast elkaar hangen, bepaalt een orde van voorrang welke vlag de ereplaats krijgt. De meest uitgewerkte regels in België staan in de omzendbrief VR 2015/37 van de Vlaamse Regering, voor de openbare gebouwen van de Vlaamse overheid, de provincies, de gemeenten en de districten. Bedrijven, verenigingen en particulieren gebruiken dezelfde regels vaak als leidraad.

De orde van voorrang

Volgens de omzendbrief is de volgorde van de officiële vlaggen:

1. de Belgische vlag
2. de Vlaamse vlag
3. de Europese vlag
4. de vlag van de provincie
5. de vlag van de gemeente

Het rangnummer van een vlag is ook het nummer van de mast waaraan ze hangt. Of de masten aan de gevel, op het dak of voor het gebouw staan, maakt volgens de omzendbrief niet uit.

De plaats van de masten

Om de nummers van de masten te bepalen, staat de kijker volgens de omzendbrief met de rug naar het gebouw. De opstelling hangt af van het aantal vlaggen.

Bij een oneven aantal vlaggen (1, 3, 5 …) staat mast 1 in het midden:

Bij een even aantal vlaggen (2, 4, 6 …) staan masten 1 en 2 in het midden:

In beide tabellen is het gebouw achter de kijker en is links en rechts gezien vanuit die kijkrichting.

Als een vlag ontbreekt of wordt toegevoegd

Wordt een vlag niet gehesen, dan schuiven de volgende vlaggen volgens de omzendbrief een of meer rangen op. Hangt de Belgische vlag bijvoorbeeld niet uit, dan krijgt de Vlaamse vlag mast 1. Omgekeerd schuift een vlag die tussen de andere wordt geplaatst de volgende vlaggen een rang achteruit. Zo komt de vlag van een buitenlandse staat op mast 2, na de Belgische vlag, en schuiven de andere vlaggen een plaats op. Meer daarover staat in de gids over buitenlandse vlaggen in België.

Themavlaggen

De omzendbrief noemt ook themavlaggen: vlaggen die geen officiële vlag zijn en voor een bijzondere gelegenheid zijn gemaakt, zoals de vlag van een festival. Hun plaats hangt af van de andere vlaggen:

• hangen alleen de themavlag en de Vlaamse vlag, dan hangt de Vlaamse vlag aan de rechtermast en de themavlag aan de linkermast
• hangen de themavlag, de Vlaamse vlag en de Belgische vlag, dan hangt de Belgische vlag in het midden, de Vlaamse rechts en de themavlag links

Ook hier staat de kijker met de rug naar het gebouw.

Formaat en verzorging

Volgens de omzendbrief hebben alle vlaggen hetzelfde formaat wanneer er meer dan één vlag wordt gehesen. Verder beveelt ze aan om de heraldische kleuren en figuren van de vlaggen na te gaan, de vlaggen schoon te houden en tijdig te vervangen, en ze los te schudden als ze rond de mast gedraaid raken.

De volgorde van de volksliederen

De omzendbrief geeft ook een volgorde voor de volksliederen bij officiële plechtigheden. Bij het begin van een plechtigheid: eerst het Belgische volkslied, dan eventuele buitenlandse volksliederen en tot slot het Vlaamse volkslied. Aan het einde omgekeerd: eerst het Vlaamse volkslied, dan eventuele buitenlandse volksliederen en tot slot het Belgische. Het Vlaamse volkslied bestaat uit de eerste twee strofen van De Vlaamse Leeuw.

In Wallonië, Brussel en de Duitstalige Gemeenschap

De decreten van de Franse Gemeenschap, het Waals Gewest en de Duitstalige Gemeenschap bepalen waar en wanneer hun vlag uithangt, maar geven geen eigen orde van voorrang zoals de Vlaamse omzendbrief. Wie in een concreet geval twijfelt, kan terecht bij de protocoldienst van de betrokken overheid.