De vlag bij rouw en nationale rouw in België

De vlag speelt in België een rol bij rouw op verschillende niveaus: bij nationale rouw, bij een overlijden in het koningshuis, bij de jaarlijkse herdenking op 17 februari en bij een overlijden in een vereniging of familie. Voor openbare gebouwen geeft de overheid richtlijnen. Voor alle anderen gaat het om gebruiken, niet om regels.

Nationale rouw

De federale regering beslist of een gebeurtenis een dag van nationale rouw krijgt. Volgens VRT NWS is daarover weinig wettelijk vastgelegd, maar zijn er vaste gebruiken: de vlaggen aan officiële gebouwen hangen halfstok, er wordt een minuut stilte gehouden en soms luiden eerst de klokken of sirenes. Dagen van nationale rouw waren er onder meer na de mijnramp van Marcinelle (1956), de brand in het warenhuis Innovation in Brussel (1967), het overlijden van Koning Boudewijn (1993), de moord op tien Belgische blauwhelmen in Rwanda (1994), de aanslagen in Brussel en Zaventem (2016) en de overstromingen van juli 2021.

Niet elke ramp krijgt een dag van nationale rouw. VRT NWS noemt als voorbeeld de treinramp van Buizingen in 2010. Gemeenten, provincies, gemeenschappen en gewesten kunnen daarnaast zelf beslissen om de vlaggen aan hun gebouwen halfstok te hangen.

Rouw in het koningshuis

De Belgische vlag wappert boven het Koninklijk Paleis en het Kasteel van Laken wanneer de Koning in België is. Volgens de Belgische Monarchie hangt de vlag halfstok bij het overlijden van de koning, de koningin of een voormalige vorst. Na het overlijden van Koningin Fabiola in december 2014 werd het koninklijk besluit over de bevlagging aangepast: haar verjaardag op 11 juni is geen vlaggendag meer, en alle overleden leden van de koninklijke familie worden samen herdacht op 17 februari, met de vlag halfstok.

Halfstok of een zwart lint

Volgens de protocoldienst van FOD Binnenlandse Zaken zakt de vlag bij halfstok zo ver dat boven de bovenrand van de vlag een ruimte ter hoogte van de vlag vrijblijft. Is de mast te kort, dan wordt de top omwonden met een zwart lint dat met de vlag meewappert. De precieze werkwijze staat in de gids over halfstok.

Rouw in een vereniging of familie

Bij het overlijden van een lid van een vereniging, een oud-strijder of een familielid is het in België gebruikelijk dat verenigingen hun vaandel of vlag met een zwart lint of floers dragen tijdens de uitvaart. Wie thuis een vlaggenmast heeft, kan de vlag halfstok hangen op de dag van het overlijden of van de uitvaart. Daar bestaan geen voorschriften voor. De werkwijze voor openbare gebouwen kan wel als leidraad dienen.

Rouw en een vlaggendag op dezelfde dag

Valt een dag van nationale rouw samen met een vlaggendag, dan geeft de regering aan hoe er die dag gevlagd wordt. Aan Vlaamse openbare gebouwen hangen de Belgische, de Vlaamse en de Europese vlag volgens de omzendbrief VR 2015/37 samen uit, en bij rouw is het gebruikelijk dat ze samen halfstok hangen. Meer over de volgorde van de vlaggen staat in de gids over het vlaggenprotocol.