Maszty flagowe i zasady dotyczące flagi Polski

W Polsce biało-czerwona flaga powiewa na urzędach, szkołach, jednostkach wojskowych i siedzibach samorządów, a w czasie świąt państwowych także na wielu domach, balkonach i budynkach firm. Używanie flagi reguluje ustawa: określa ona, kto podnosi flagę państwową, kiedy zaleca się jej wywieszanie, jak wygląda flaga i co dzieje się z nią w czasie żałoby narodowej. Ta strona zbiera informacje o fladze i masztach flagowych w Polsce, na podstawie polskich przepisów i wskazówek instytucji państwowych.

Najważniejsze w skrócie

• Święta: Polska nie ma ustawowej listy dni flagowych. Urzędy podnoszą flagę z okazji uroczystości oraz świąt i rocznic państwowych, a ustawa zaleca to samo mieszkańcom i firmom. Wszystkie daty są w poradniku o dniach wywieszania flagi.
• Dzień Flagi: 2 maja jest Dniem Flagi Rzeczypospolitej Polskiej, między Świętem Państwowym 1 maja a Świętem Narodowym Trzeciego Maja. Więcej jest w poradniku o fladze w święta.
• Żałoba: W czasie żałoby narodowej, którą wprowadza Prezydent, flagę państwową opuszcza się do połowy masztu. Temat omawiają poradniki o fladze do połowy masztu i o żałobie narodowej.
• Wymiary: Ustawa określa proporcje flagi, 5:8, ale nie wiąże jej rozmiaru z wysokością masztu. Popularne rozmiary pokazuje kalkulator flagi.
• Cena: Czynniki, od których zależy cena, opisują poradniki o cenie masztu i o cenie flagi.
• Pozwolenia: Wolno stojący maszt flagowy do 7 m nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Szczegóły są w poradniku o montażu masztu.

Przepisy i instytucje

Art. 28 Konstytucji stanowi, że godłem Rzeczypospolitej Polskiej jest wizerunek orła białego w koronie w czerwonym polu, a barwami kolory biały i czerwony, i że godło, barwy i hymn podlegają ochronie prawnej. Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych określa wygląd flagi, instytucje, które ją podnoszą, Dzień Flagi i żałobę narodową. Zgodnie z art. 1 ustawy otaczanie symboli czcią i szacunkiem jest prawem i obowiązkiem każdego obywatela oraz wszystkich organów państwowych, instytucji i organizacji.

Art. 137 Kodeksu karnego przewiduje karę za publiczne znieważenie, zniszczenie, uszkodzenie lub usunięcie flagi, a art. 49 § 2 Kodeksu wykroczeń za naruszenie przepisów o godle, barwach i hymnie. Praktyczne wskazówki dotyczące eksponowania flagi opublikowało Biuro Bezpieczeństwa Narodowego we współpracy z Ministerstwem Obrony Narodowej w opracowaniu „Duma i szacunek”. Województwa, powiaty i gminy mogą ustanawiać własne flagi uchwałą swojego organu stanowiącego, po zaopiniowaniu wzoru przez ministra właściwego do spraw administracji publicznej.

Masztów flagowych dotyczy przede wszystkim Prawo budowlane, a także miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, przepisy o ochronie zabytków i, we wspólnotach mieszkaniowych, ustawa o własności lokali.

Maszt flagowy w Polsce

Na urzędach i szkołach flaga często wisi na drzewcu osadzonym w uchwycie przy wejściu lub na fasadzie. Przed wieloma siedzibami instytucji stoją maszty: jeden z flagą państwową albo kilka, na których obok niej powiewają flaga Unii Europejskiej oraz flaga województwa, powiatu lub gminy. Przy domach jednorodzinnych spotyka się zarówno drzewce przy balkonie lub oknie, jak i maszt w ogrodzie. Więcej jest w poradnikach o rodzajach masztów i o wysokości masztu.

Biel i czerwień jako barwy narodowe przyjął sejm powstańczy 7 lutego 1831 r., a proporcje flagi określiła już ustawa z 1919 r. Historię opisuje poradnik o historii masztu flagowego.

Poradniki

Poradniki są uporządkowane według tematów. Każdy z nich omawia jeden temat, kończy się najczęściej zadawanymi pytaniami, podaje źródła i datę ostatniej aktualizacji. Daty świąt ruchomych, takich jak Wielkanoc i Boże Ciało, są obliczone na lata 2026 i 2027. Zasady dotyczące flag województw, powiatów i gmin są omówione tam, gdzie mają zastosowanie, przede wszystkim w poradnikach o rodzajach flag i o protokole flagowym.