Regels voor bevlagging in België

Wie in België over vlaggen spreekt, heeft te maken met verschillende overheden. De federale overheid regelt de nationale en de Europese vlag aan openbare gebouwen, en de gemeenschappen en gewesten regelen hun eigen vlag. Voor particulieren is er weinig wettelijk vastgelegd. Deze gids zet de regels op een rij, van de openbare gebouwen tot de vlag in de eigen tuin.

De federale regels

Het koninklijk besluit van 5 juli 1974 betreffende de bevlagging van de openbare gebouwen is de basis. Artikel 1 noemt de dagen waarop de nationale vlag en de Europese vlag aan openbare gebouwen worden gehesen. Het besluit werd gewijzigd in 1989, 1993, 1998, 2013 en 2015. De volledige lijst van data staat in de gids over vlaggendagen.

Het besluit zegt niets over uren, over de grootte van de vlag of over particuliere woningen. De kleuren zelf staan in artikel 193 van de Grondwet: rood, geel en zwart.

De regels van de gemeenschappen en gewesten

De decreten bepalen elk waar de eigen vlag hangt. De Vlaamse vlag hangt op 11 juli aan de openbare gebouwen in het Nederlandse taalgebied en aan de gebouwen van Vlaamse instellingen in Brussel, en daarnaast telkens wanneer de Belgische of de Europese vlag wordt gehesen. De vlag van de Franse Gemeenschap hangt op 27 september aan de openbare gebouwen in het Franse taalgebied en op dezelfde dagen als de nationale vlag aan de officiële gebouwen daar. Het Waals Gewest en de Duitstalige Gemeenschap hebben gelijkaardige bepalingen voor hun gebied. Het Vlaamse en het Waalse decreet en het decreet van de Franse Gemeenschap laten de regering bovendien toe de bevlagging op andere data te bevelen.

De Vlaamse omzendbrief

De Vlaamse Regering werkte de regels uit in de omzendbrief VR 2015/37. Die richt zich tot de diensten van de Vlaamse overheid, de provincies, de gemeenten en de districten, en geldt in het Nederlandse taalgebied en voor Vlaamse instellingen in Brussel. De omzendbrief bevat onder meer:

• een overzicht van de data waarop de Belgische, Vlaamse en Europese vlag uithangen, en de data waarop de provincie- en gemeentevlag mogen uithangen
• de orde van voorrang van de officiële vlaggen, uitgelegd in de gids over het vlaggenprotocol
• de regel dat aan de grote administratieve gebouwen van de Vlaamse overheid de Vlaamse vlag permanent uithangt, terwijl gemeenten en provincies vrij zijn om permanent te vlaggen
• praktische aanbevelingen: alle vlaggen van hetzelfde formaat, schone vlaggen die tijdig worden vervangen, en vlaggen aan alleenstaande masten 's avonds binnenhalen

Volgens het decreet van 7 november 1990 zien de provinciegouverneurs toe op de naleving door de provincies en gemeenten van het Nederlandse taalgebied.

Vlaggen als particulier

Voor particulieren bestaat in België geen vlagplicht en geen lijst van verplichte uren. Wie de driekleur of een andere vlag uithangt, kan zich laten leiden door de regels voor openbare gebouwen, maar is er niet aan gebonden. Het is gebruikelijk om de vlag schoon en heel te houden en ze niet de grond te laten raken. De protocoldienst van FOD Binnenlandse Zaken noemt dat laatste uitdrukkelijk voor een vlag die halfstok hangt.

Wel kunnen andere regels meespelen. Een vrijstaande vlaggenmast valt onder de stedenbouwkundige regels van het gewest, zoals beschreven in de gids over een vlaggenmast plaatsen. Een vlag of mast op of boven het openbaar domein, zoals een trottoir, kan onder het politiereglement van de gemeente vallen. En vlaggen met reclame vallen in Vlaanderen onder de Publiciteitsverordening, meer daarover in de gids over vlaggenmasten voor bedrijven.

Bijzondere gebeurtenissen

Bij een overlijden in het koningshuis, een nationale ramp, een staatsbezoek of een herdenking geeft de overheid aparte richtlijnen. Die gelden voor openbare gebouwen. Meer daarover staat in de gidsen over halfstok, vlaggen bij rouw en buitenlandse vlaggen in België.