Toebehoren voor vlaggenmasten: mastknop, lijn, kikker en meer

Een vlaggenmast bestaat uit meer dan de buis. Bovenaan zitten de mastknop en de katrol, langs de mast loopt de lijn, onderaan zit de kikker, en in de grond de grondbevestiging. Deze gids beschrijft de toebehoren die Nederlandse leveranciers noemen, en waarvoor ze dienen.

Mastknop en katrol

Bovenop de mast zit de mastknop, die de top afsluit en waarin of waaronder de katrol zit waarover de lijn loopt. Er zijn vaste en roterende mastknoppen. Volgens de leverancier Vlaggenmasten.nl draait een roterende mastknop met de wind mee, zodat de vlag zo vrij mogelijk rond de mast kan bewegen. Dat verkleint de kans dat de vlag zich om de mast wikkelt, al kan dat bij sterk draaiende of snel wisselende wind toch gebeuren.

Lijn en kikker

Bij de meeste masten loopt de vlaggenlijn of het koord aan de buitenkant van de mast. Na het hijsen wordt de lijn vastgezet op de kikker, een beslag aan de mast. Volgens de leverancier is dit systeem eenvoudig te bedienen en maakt het hijsen, strijken en verwisselen van de vlag gemakkelijk; daarom is het bij veel masten de standaarduitvoering. Een nadeel dat de leverancier noemt: een buitenliggende lijn kan bij wind tegen de mast tikken.

Intern liersysteem en contragewicht

Bij een intern liersysteem loopt de lijn door de binnenkant van de mast en wordt de vlag bediend met een lier. Volgens de leverancier:

• hangt er geen lijn langs de buitenkant die tegen de mast kan slaan;
• is het hijsmechanisme niet vrij bereikbaar, wat diefstal tegengaat;
• begeleidt een contragewicht de vlag langs de mast en houdt het de vlag op spanning.

Zo'n systeem is volgens de leverancier beschikbaar voor aluminium masten vanaf een diameter van 70 mm en voor polyester masten.

Bevestiging van de vlag

De vlag wordt met haken of karabiners aan de lijn bevestigd, of met een koord met lussen aan de mastzijde van de vlag. Voor de oranje wimpel is een extra bevestiging boven de vlag nodig, omdat de wimpel volgens de vlaginstructie boven de vlag hangt op Koningsdag en de verjaardagen van koningin Máxima, prinses Beatrix en de Prinses van Oranje. Meer over de wimpel staat in de gids over vlaggentypes.

Grondbevestiging

Voor plaatsing in de grond noemt Vlaggenmasten.nl vier bevestigingen:

Met muurbeugels kan een geschikte mast aan een gevel of andere constructie worden bevestigd. Hoe de fundering wordt aangelegd, staat in de gids over een vlaggenmast plaatsen.

Gevelhouder en gevelstok

Aan de gevel hangt de vlag aan een gevelstok in een gevelhouder, een beugel die in de muur wordt geschroefd. De stok staat schuin, en de vlag zit direct aan de stok.

Verlichting

Een vlag die na zonsondergang blijft hangen, wordt meestal verlicht. Volgens de Rijksoverheid is het goed gebruik de vlag dan zo te verlichten dat de kleuren goed zichtbaar zijn. Daarvoor bestaan grondspots en lampen voor aan de mast. Meer staat in de gids over vlagverlichting.

Slijtdelen

De lijn, de katrol, de haken en de mastknop zijn slijtdelen. Volgens de leverancier worden het hijskoord, de bevestigingen, de mastknop en de bewegende delen regelmatig gecontroleerd. Meer staat in de gidsen over onderhoud en reparatie van de vlaggenmast, en hoe de onderdelen samenwerken in de gids over de mechaniek van de vlaggenmast.