Vlagverlichting: de vlag 's nachts laten hangen in Nederland

In Nederland hangt de vlag van zonsopkomst tot zonsondergang. Wie de vlag langer wil laten hangen, bijvoorbeeld bij een bedrijf of tijdens een avondlijk feest, kan haar verlichten. Deze gids beschrijft wat de officiële bronnen daarover zeggen en waar bij verlichting rekening mee wordt gehouden.

Wat de Handleiding zegt

Volgens de Handleiding voor het gebruik van de Nederlandse vlag horen Nederlandse en buitenlandse vlaggen niet tussen zonsondergang en zonsopgang gehesen te worden of te blijven hangen. Elke gehesen vlag wordt dus bij zonsondergang neergehaald en zo nodig de volgende dag na zonsopgang opnieuw gehesen. De Handleiding maakt één uitzondering: als de vlag zo verlicht wordt dat de kleuren duidelijk te zien zijn.

De Rijksoverheid en het Koninklijk Huis beschrijven hetzelfde als gewoonte: het is gebruikelijk de vlag niet te laten hangen tussen zonsondergang en zonsopkomst, en als de vlag 's nachts blijft hangen, is het goed gebruik de vlag te verlichten, zodat de kleuren goed zichtbaar zijn. Het Nationaal Comité 4 en 5 mei noemt hetzelfde voor 5 mei.

Geen verplichting

Nederland heeft geen vlaggenwet. Volgens de Rijksoverheid is er geen wet die vlaggen verbiedt of bepaalt hoe er gevlagd wordt. Een onverlichte vlag die 's nachts blijft hangen, is dus niet strafbaar, maar wijkt af van het gebruik. Voor gebouwen van de Rijksoverheid geldt de vlaginstructie, die bij 4 mei uitdrukkelijk zonsondergang als eindtijd noemt.

Wanneer verlichting wordt gebruikt

• Bedrijven en instellingen die de vlag dag en nacht laten hangen, verlichten haar vaak met een vaste spot.
• Feesten die na zonsondergang doorgaan, zoals Koningsdag of een bruiloft.
• Winter, wanneer de zon vroeg ondergaat en de vlag anders al aan het eind van de middag gestreken wordt.
• Herdenkingsplekken waar een vlag langere tijd hangt.

Zo wordt een vlag verlicht

Gangbaar is een spot aan de voet van de mast, schuin omhoog gericht op de vlag, of een lamp bovenaan de mast die naar beneden schijnt. Een spot op de grond overbrugt de hele hoogte van de mast en verlicht de vlag in alle standen, ook als ze door de wind van richting verandert. Een lamp bovenaan verlicht de vlag van dichtbij. De Handleiding stelt maar één eis: de kleuren zijn duidelijk te zien.

Aansluiting en kabel

Voor een lamp aan of bij de mast is een elektrische aansluiting nodig, meestal via een kabel in de grond. Wie voor die kabel met een machine graaft, doet volgens het Kadaster vooraf een KLIC-melding; met de hand graven is niet meldingsplichtig, maar het Kadaster wijst erop dat ook dan kabels en leidingen beschadigd kunnen raken. Vaak wordt de kabel tegelijk met de fundering aangelegd. Meer staat in de gids over een vlaggenmast plaatsen.

Rekening houden met de omgeving

Een felle spot kan buren of verkeer hinderen. De Handleiding noemt bij het vlaggen al dat de vlag het verkeer niet mag hinderen. Gemeenten kunnen in het omgevingsplan regels hebben over licht en reclame; de gemeente kan vertellen wat op een plek geldt. Meer over vlaggen bij bedrijven staat in de gids over vlaggenmasten voor bedrijven, en over de tijden in de gids over vlagregels.