Veiligheid van vlaggenmasten in Nederland

Een vlaggenmast is een bouwwerk van meerdere meters dat de hele dag wind vangt. Een goed geplaatste en onderhouden mast is veilig, maar bij storm, bij het graven van de fundering en bij werk aan de mast kan het misgaan. Deze gids beschrijft de risico's en wat de Nederlandse regelgeving erover zegt.

Wind en storm

Een vlag vangt veel wind, en een grotere vlag meer. De kracht op de mast is het grootst bovenaan, waar de vlag hangt. Volgens de leverancier Vlaggenmasten.nl wordt de vlag bij harde wind en storm bij voorkeur tijdig gestreken. Dat vermindert de belasting op het doek, het hijssysteem en de mast, en de vlag gaat langer mee. Op een open terrein of aan de kust is de windbelasting volgens de leverancier groter, en worden mast, diameter en fundering daarop afgestemd.

Welke vlagmaat een mast aankan, vermeldt de fabrikant. Een vlag die groter is dan de opgave belast de mast meer dan waarvoor hij is berekend. Meer staat in de gids over vlagafmetingen.

Kabels en leidingen

Bij het graven voor de fundering liggen er vaak kabels en leidingen in de grond. Volgens het Kadaster is een KLIC-melding wettelijk verplicht bij graven met een graafmachine, ten minste 3 en ten hoogste 20 werkdagen voor het graven. Met de hand graven is niet meldingsplichtig, maar ook dan kunnen kabels en leidingen beschadigd raken. Huisaansluitingen tussen het huis en de perceelsgrens ontbreken volgens het Kadaster soms in de KLIC-informatie. Meer staat in de gids over een vlaggenmast plaatsen.

Bovengrondse obstakels

Een mast die omvalt of wordt gekanteld, beschrijft een cirkel met de lengte van de mast. Bomen, dakgoten, gevels en bovengrondse leidingen binnen die cirkel vormen een risico bij het plaatsen en kantelen. Ook een vlag die tegen een boom of gebouw slaat, slijt en kan schade geven. De Handleiding voor het gebruik van de Nederlandse vlag vraagt dat de vlag het verkeer niet hindert.

Kantelen en werken op hoogte

Een mast op een kantelvoet of in een mastbok kan gecontroleerd worden neergelaten om de katrol, de mastknop of de lijn te vervangen. Een mast van 6 meter of meer is zwaar en vangt wind. Kantelen gebeurt volgens de montagehandleiding van de fabrikant, en bij rustig weer. Bij een vaste mast zonder kantelmogelijkheid wordt werk bovenin met een hoogwerker of door een vakbedrijf gedaan. Meer staat in de gids over de mechaniek van de vlaggenmast.

De zorgplicht uit het Bbl

Het Besluit bouwwerken leefomgeving bevat twee zorgplichten die voor een vlaggenmast gelden:

• Artikel 3.5 (bestaande bouwwerken): wie weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat de staat van het bouwwerk tot gevaar voor de gezondheid of veiligheid kan leiden, is verplicht alle maatregelen te nemen die redelijkerwijs kunnen worden gevraagd om dat gevaar te voorkomen of niet te laten voortduren.
• Artikel 7.4 (bouwwerkzaamheden): wie weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat de werkzaamheden tot gevaar in de directe omgeving kunnen leiden, neemt de maatregelen die redelijkerwijs kunnen worden gevraagd. Daaronder valt ook schade aan wegen en aan zaken op een aangrenzend perceel.

Aansprakelijkheid

Volgens artikel 6:174 van het Burgerlijk Wetboek is de bezitter van een opstal die niet voldoet aan de eisen die men daaraan in de gegeven omstandigheden mag stellen, en daardoor gevaar voor personen of zaken oplevert, aansprakelijk als dat gevaar zich verwezenlijkt. Een vlaggenmast die door achterstallig onderhoud of een te zwakke fundering omvalt op de auto van de buren, valt daaronder. Of een verzekering zulke schade dekt, staat in de polisvoorwaarden.

Controle

Regelmatige controle van de mast, de fundering, de lijn en de bevestigingen verkleint de kans op problemen. Volgens de leverancier worden het hijskoord, de bevestigingen, de mastknop en de bewegende delen regelmatig nagekeken. Meer staat in de gids over onderhoud van de vlaggenmast, en over masten bij bedrijven en openbare gebouwen in de gids over vlaggenmasten voor bedrijven.